اطلاعات جامع در مورد شهر خرم‌آباد

خرم‌آباد شناسی –  بزرگترین شهر لرنشین، بیست و سومین شهر پرجمعیت ایران و مرکز استان لرستان است.

 خرم‌آباد شناسی – جمعیت

جمعیت خرم‌آباد طبق سرشماری سال ۱۳۹۵ مرکز آمار ایران، ۳۷۳٬۴۱۶ نفر بوده‌است. شهر در ارتفاع ۱۱۴۷٬۸ متری از سطح دریا و در میان دره‌های زاگرس قرار دارد. فاصله خرم‌آباد تا تهران ۴۹۰ کیلومتر است و به دلیل قرار گرفتن در مسیر تهران – جنوب دارای اهمیت ارتباطی و راهبردی است. آزادراه شماره پنج ایران از این شهر عبور می‌کند.

 خرم‌آباد شناسی – تاریخ باستان

خایدالو یکی از شهرهای مهم تمدن ایلام و نام باستانی شهر خرم‌آباد بوده و گفته می‌شود شهر شاپورخواست به دستور شاپور دوم ساسانی بر خرابه‌های آن ساخته شده‌است. از شهرهای مهم تمدن ایلام می‌توان به خایدالو، ماداکتو، اهواز و شوش اشاره کرد. بسیاری از صاحب‌نظران معتقدند، هسته اولیهٔ شهر کنونی خرم‌آباد، خایدالو بوده و در متون مرتبط با آشوریان توضیحاتی در خصوص این شهر وجود دارد که با مکان فعلی خرم‌آباد مطابقت بسیاری دارد. محتمل است که خرم‌آباد در این دوره پایگاه سیاسی پادشاهی سیماشکی از سلسله‌های تشکیل دهنده حکومت ایلام بوده‌است.

در سال ۶۴۶ پیش از میلاد، آشور بانی‌پال پادشاه آشور، تمدن ایلام و شهر خایدالو را تصرف و دولت ایلام را نابود کرد. تمدن دیرینه ایلام و شهر خایدالو، پس از هزاران سال مقاومت در برابر اقوام نیرومندی چون سومری‌ها، اَکَدی‌ها، بابلی‌ها و آشوری‌ها از دشمن خود آشور شکست خورد.

 خرم‌آباد شناسی – پیشینه مذهبی

نام شاپورخواست در کتاب‌های قدیمی تا سال ۶۲۲ هجری (اوایل قرن هفتم) قابل رویت است اما پس از قرن هشتم تنها می‌توان نام خرم‌آباد را مشاهده کرد. احتمالاً در اواخر قرن هفتم هجری شهر شاپورخواست به کلی ویران و خالی از سکنه شده و مردم آن به قسمت غربی قلعهٔ فلک الافلاک که از لحاظ داشتن آب فراوان و موقعیت مناسب تر و همچنین امنیت، برتری داشت نقل مکان کردند، در حقیقت فلک الافلاک در این زمان هسته اصلی شهر خرم‌آباد فعلی را تشکیل داد و موجب شکل‌گیری آن در این منطقه شده‌است. البته به نظر می‌رسد که آب شهر شاپورخواست از طریق نهری که از قسمت شرقی شهر می‌آمده تأمین می‌شده‌است که شاید خشک شدن این نهر عامل ترک این منطقه شده‌است. عوامل متعددی دیگری چون موقعیت سیاسی، ارتباطی و جغرافیایی در شکل‌گیری شهر خرم‌آباد دخیل بوده‌است

 خرم‌آباد شناسی – تاریخ معاصر

شهرداری خرم‌آباد در زمستان ۱۳۰۵ و هم‌زمان با ورود نیروهای نظامی به شهر و شکست عشایر تشکیل شد و نخستین انجمن شهر نیز در سال ۱۳۰۶ متشکل از ۷ نفر تشکیل شد. ساختمان میرمِلاث در سال ۱۳۱۴ و به منظور استقرار شهرداری خرم‌آباد ساخته شد. این ساختمان در شمال شهر و در دامنه‌ای با شیب نسبتاً زیاد ساخته شد، دلیل نامگذاری آن به کاری‌گیری نقاشی‌های بدست آمده از غاری در نزدیکی خرم‌آباد با همین نام بود. ساختمان میرملاث پس از جابجایی شهرداری خرم‌آباد به ساختمان دیگری، به وزارت فرهنگ پهلوی تحویل شد و پس از مرمت، نگارخانه‌ای در آن برپا شد. این ساختمان در سال ۱۳۸۰ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

در دوران پهلوی ساختمان‌هایی جهت اصطبل و سربازخانه و ستاد لشکر ۵ ارتش در محدوده حصار ۱۲ برجی و قلعه فلک‌الافلاک احداث گردید که دو ساختمان از مجموعه ساختمان‌های مذکور در محوطه سپاه باقی مانده‌است و ساختمان دیگر که معروف به ساختمان اصطبل بود در سال ۱۳۷۸ توسط سپاه پاسداران تخریب گردید.

 خرم‌آباد شناسی – مشاهیر

ابراهیم آقامحمدی
آیت دولتشاه

دنیل ارزانی
سیامک اسدیان
هوشنگ اعظمی لرستانی
مظفر افشار
سکندر امان‌الهی بهاروند
امیر خان سپهوند
وحید امیری
حمید ایزدپناه
قدرت‌الله ایمانی

بهرام بیرانوند
همایون بهزادی
احمد بیرانوند
بهنام بیرانوند
عزیز بیرانوند
علیرضا بیرانوند
محمد بیرانوند (فیلمنامه‌نویس)
محمد بیرانوندی

فتح‌الله پورسرتیپ

کامبیز جمالی

محسن حجاریان
علیرضا حسین‌خانی
حسین فرجی

علی خاکی صدیق
محمودرضا خاوری
عبدالصمد خرم‌آبادی
محمد خسروی شکیب
علیرضا خورشیدی

کیانوش دالوند

مسعود رایگان
ربیعا اسکینی
منوچهر رحمتی
نورالدین رحیمی
رضا رحیمی‌نسب
بیژن رنجبر

فرزاد سپه‌وند
مرتضی سپه‌وند
رضا سقایی
سید سعید شاهرخی
سید فرید قاسمی
سیف‌الدین آشتیانی
سیدمحمد سیف‌زاده

شاپور آذربرزین
شاه وردی خان
سید محمدنقی شاهرخی خرم آبادی
سید فخرالدین رحیمی
علی‌اکبر شکارچی
حسن شمشادی
پرویز شهبازی
نصیر شیرخانی

سید حسن طاهری خرم‌آبادی

عبدالرحیم بهاروند
عبدالله غیابی
ایرج عبدی
احسان عبدی‌پور (نوازنده سرنا)
عفت مریدی (مادر معینی)
علی شاهرخی
علی میردریکوندی
فرج علیپور
علیرضا آشناگر
علی‌محمد ساکی
فرود عوض‌پور
عیسی موسوی‌نژاد

ناصر غلامرضایی
غلامعلی‌خان بیرانوند

فتح‌الله حسنوند
علیرضا فرزین
کورش فولادی
فیروز زنوزی جلالی

مهدی قاضی خرم‌آبادی

محسن کائیدی
کاظم صفرزاده
پیرولی کریمی
نصرالله کسرائیان
آرش کمالوند
روح‌الله کمالوند
فراز کمالوند
بهروز کمالوندی
بیژن کوشکی

احمد مبلغی
محسن طاهری
محمد پورسرتیپ
محمد عالیخانی
محمد میرزاوندی
غلام‌رضا محمدی
سجاد محمدیان
مرتضی اعظمی لرستانی
کیومرث مسعودی
سعید مصطفی‌وند
درویش‌رضا منظمی
وحید موسائیان
سید نورخدا موسوی مفرد
مهران رنجبر
آرش میراسماعیلی

ناصر میرزایی
نرگس رشیدی
حامد نورمحمدی

ولی‌الله رستمی‌نژاد

هاشم نیازی
همتعلی سالم
هیبت‌الله معینی چاغروند

یحیی عیدی بیرانوند

 

 

 

منبع: ویکی پدیا