مشهد شناسی – همه چیز درباره مشهد

اطلاعات جامع درباره مشهد – همه چیز درباره مشهد

 

مشهد شناسی – جمعیت

مشهد شناسی – مشهد کلان‌شهری در شمال شرقی ایران و مرکز استان خراسان رضوی است.

این شهر در زمان افشاریان، پایتخت ایران بود.

مشهد با ۳۵۱ کیلومتر مربع مساحت، دومین شهر پهناور ایران پس از تهران است. براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵ مشهد با ۳٬۰۰۱٬۱۸۴ تن جمعیت، دومین شهر پرجمعیت ایران پس از تهران و صد و یکمین شهر پر جمعیت دنیا به‌شمار می‌رود.

این شهر به واسطهٔ وجود حرم علی بن موسی الرضا، هشتمین امام مذهب شیعه، سالانه پذیرای بیش از ۲۷ میلیون زائر از داخل و دو میلیون زائر از خارج از کشور است.

مشهد شناسی – تاریخ باستان

مشهد نیز هم‌چون تمامی شهرهای بزرگ‌تر ایران بارها شاهد افزایش جنگ و وحشت درون دیوارهای خود بود.

سبکتگین، مؤسس سلسلهٔ غزنویان، در زمان فتح توس آرامگاه علی بن موسی الرضا را ویران کرد.

اما، بعداً پسرش، سلطان محمود، آن را بازسازی نمود. در سال ۴۲۸ ه‍.ق طی دوران حکومت سلطان مسعود غزنوی، حاکم بعدی خراسان به‌منظور حفاظت از آرامگاه علی بن موسی الرضا استحکامات دفاعی را بنا کرد.

در سال ۵۱۵ ه‍.ق دیواری در اطراف شهر ساخته شد که گاهی اوقات امکان حفاظت در برابر حملات را فراهم می‌ساخت.

در سال ۵۵۶ ه‍.ق ترک‌های غز موفق به گرفتن منطقه شدند، ولی از تاراج و غارت ناحیهٔ مقدس چشم‌پوشی کردند.

مشهد شناسی – حکومت سلجوقیان

در زمان سلجوقیان، توس درعین‌حال که از رونق درونی برخوردار بود، با بی‌مهری سلاطین روبه‌رو شد؛ ولی در این ایام خواجه نظام‌الملک وزیر شهیر آلب ارسلان و ملکشاه سلجوقی در زمان وزارت ۳۰ ساله‌اش توجهی به توس داشت و حتی مسجدی هم در تابران ساخت.

در ابتدای سده ششم ه‍.ق گویا تابران مدتی دچار قحطی و بلا بوده، این مطلب از نامه امام محمد غزالی به سلطان سنجر بر می‌آید؛ اما تابران در رهگذر زمان هم‌چنان یکی از شهرهای مهم محسوب می‌شد.

چنان‌که انوری شاعر معروف دربار سنجری در مدرسه منصوریهٔ تابران تحصیل می‌کرد و باغ و مدرسه آن را ستایش کرده‌است.

در خلال سده‌های چهارم تا ششم ه‍. ق، در عصر شکوفایی فرهنگ ایرانی–اسلامی، دانشمندان و رجال برجسته‌ای از آن برخاسته؛ و در دیگر نواحی، و به‌طور عمده در شهرهایی که بیشتر کانون توجه بود، شکوفا شدند.

مشهد شناسی – حکومت تیموریان

توس در سال ۷۹۱ ه‍.ق ضربهٔ مهلکی را از جانب میران‌شاه، پسر تیمور، دریافت کرد. زمانی که نجیب‌زادهٔ مغولیِ حاکم بر منطقه دست به شورش زده و تلاش کرد خود را مستقل سازد، تیمورلنگ پسر خود میرانشاه را برای مقابله با وی عازم منطقه کرد.

توس پس از محاصره‌ای چندین ماهه مورد یورش قرار گرفت، به‌غارت و یغما برده شده و تلی از خاک از آن بر جای ماند؛ ده‌هزار نفر از ساکنین توس در این یورش قتل‌عام شدند.

کسانی که از این کشتار همگانی جان سالم به‌در بردند در پناهگاه حرم امام رضا سکنی گزیدند.

از این پس توس متروکه شد و مشهد جایگاه این شهر به عنوان پایتخت را از آن خود ساخت. بعد از آن، علی‌رغم تلاشی که شاهرخ و شیبک خان ازبک در ۹۱۵ ه‍.ق برای ساخت مجدد شهر انجام دادند، روی آبادانی به خود ندید و به‌تدریج روستاهای کوچکی جایگزین آن همه آوازه و رونق شد.

 

مشهد شناسی – حکومت صفویان

با توجه تیموریان به مشهد و به‌ویژه بعد از آن در دورهٔ صفویه با استقرار رسمی مذهب تشیع در ایران و توجه خاص صفویان به مشهد و نیز انتقال آب چشمه گیلاس در دو مرحله (دورهٔ تیموری و دورهٔ صفوی) به مشهد، امید حیات دوبارهٔ تابران به‌کلی از میان رفت.

با پیشرفت خاندان صفوی عرصهٔ تازه‌ای از موفقیت برای مشهد آغاز شد. نخستین شاه این خاندان، شاه اسماعیل اول، شیعه را به‌عنوان مذهب رسمی بنیان نهاد و به‌دنبال این امر، شهرهای مقدس داخل مرزهای ایران به‌ویژه مشهد و قم، به شاخصه‌ای اصلی در برنامهٔ وی بدل شدند، چنان‌که در مورد جانشینانش نیز همین‌طور بود.

زیارت این آرامگاه‌های مقدس رونق قابل‌توجهی را برای این شهرها به‌ارمغان آورد.

در مشهد، بارگاه سلطنتی، فعالیت ساخت‌وساز وسیعی را به‌نمایش گذاشت.

مشهد شناسی – شاه تهماسب

در این رابطه به‌ویژه شاه تهماسب اول، جانشین شاه اسماعیل اول و شاه عباس اول از چهره‌های شاخص به‌شمار می‌آیند.

سلاطین صفوی که در اعتلای شعائر مذهب شیعه سعی وافر داشتند، خراسان و به‌ویژه مشهد را مورد توجه خاص قرار دادند.

برهمین‌اساس، هرات در عهد شاه اسماعیل اول از دارالملک خراسان خارج شد و شهر مشهد جای آن را گرفت.

در زمان شاه طهماسب اول، خوانین شیبانیان چند بار به مشهد حمله و یک بار در سال ۹۳۶ آن را تصرف کرد.

سال ۹۹۷ سال فاجعه‌انگیزی برای مشهد بود. عبدالمؤمن شیبانی پس از چهار ماه محاصره، شهر را مجبور به تسلیم کرد.

خیابان‌های شهر مملو از خون شدند و غارت و تاراج سرتاسری در دروازه‌های منطقهٔ مقدس تمامی نداشت.

مشهد شناسی – شاه عباس

شاه عباس اول که از سال ۹۹۳ تا صعود رسمی تاج و تختش به قزوین در سال ۹۹۵ در مشهد زندگی می‌کرد، تا سال ۱۰۰۶ قادر به بازپس‌گیری مشهد از ازبک‌ها نبود.

در دوران پادشاهی شاه عباس اعتبار و رونق شهر مشهد رو به فزونی نهاد.

شاهراهی میان اصفهان، مشهد و هرات احداث گردید و کاروانسراها و آب‌انبارهای بزرگ در مسیر آن ساخته شده، حرم رضوی نیز در این عهد توسعه یافت.

هم‌چنین خیابانی مستقیم از غرب به شرق شهر مشهد در دورهٔ شاه عباس احداث شد که از میان آن نهری جاری بود.

از اقدامات دیگر وی در مشهد می‌توان به انتقال آب چشمه گیلاس به مشهد اشاره کرد. شاه عباس، مشهد را به‌طور رسمی «شهر مقدس ایران» قرار داد تا مردم به زیارت امام هشتم شیعیان بروند و از رنج و مشقت‌های سفر حج و سخت‌گیری‌های حکام ولایات عثمانی دیگر خبری نباشد.

در ایرانِ عصر صفوی تنها سیزده شهر دارای بیگلربیگی عظیم‌الشأن بودند که یکی از آن‌ها مشهد بود.

بیگلربیگی مشهد حاکمان تابعی هم داشت که عبارت بودند از حکام سرخس، نیشابور، ترشیز، ابیورد، آزادوار، نسا، سبزوار، اسفراین، حورور ویساکوه، درون، تربت و بزاندوق. هم‌چنین ظاهراً مشهد یکی از معدود شهرهای قلمرو صفویه بوده که در روزگار شاه سلیمان و شاه سلطان حسین در آن سکه ضرب می‌شده‌است.

مشهد شناسی – حکومت افغان ها

در سال ۱۱۳۵ و با آغاز حکومت شاه تهماسب دوم، ایل افغانی ابدالی به خراسان حمله کرد.

مشهد سقوط کرد؛ ولی در سال ۱۱۳۸ ایرانی‌ها موفق شدند پس از یک محاصرهٔ دوماهه این شهر را باز پس گیرند.

خراسان در زمان نادر شاه افشار شامل بخش‌هایی از افغانستان و ماوراءالنهر بوده‌است که در سایهٔ توسعه‌طلبی‌های نظامی نادر تا مرز هند و ترکستان گسترش یافت.

مشهد شناسی – حکومت افشاریان

نادر، پایتخت را از اصفهان که یادگار طرفداران صفوی بود به خراسان انتقال داد.

او با استفاده از موقعیت ژئوپولتیک خراسان توانست به اهداف سیاسی خود دست یابد.

مشهد مرکز سیاسی دولت وی و دژ کلات، حصاری طبیعی در مواقع بحرانی گشت.

ارتش او متکی بر نیروی رزمی قومیت‌های گوناگون به‌ویژه عشایر خراسان بود.

مشهد در زمان سلطنت نادر به اوج خود رسید. نادر مشهد را به پایتختی برگزید زیرا با توجه به گسترش زیاد متصرفاتش در شرق، مشهد از اصفهان، پایتخت صفویان، دارای مرکزیت بهتری بود.

او یکی از بانیان بزرگ حرم علی بن موسی الرضا به‌شمار می‌آید.

نادر به‌شکرانهٔ پیروزی بر ملک محمود سیستانی، گلدسته‌ای طلایی در جنوب صحن عتیق (انقلاب فعلی) و شمال‌غربی گنبد بنا کرد.

در همان زمان گلدستهٔ شاه تهماسبی را برای این که با گلدستهٔ مذکور متناسب باشد خراب کرد و تجدید بنا نمود.

هنگامی که نادر با غنایم فراوان از هند بازگشت هدایای زیادی به حرم عرضه داشت و دستور داد ایوان امیرعلیشیر نوایی را از نو بنا کنند و با الواح زرین بپوشانند که اکنون به نام ایوان طلای نادری مشهور است.

سقاخانهٔ وسط صحن نیز به امر وی بنا گردید.

هم‌چنین چهارصد جلد کتاب به کتابخانهٔ آستان قدس اهدا کرد که بدین‌ترتیب در شمار بزرگ‌ترین واقفین حرم درآمد.

دوران شکوه و جلال مشهد دیری نپایید زیرا علی‌رغم توجهی که نادر به حرم و شهر داشت، سختگیری‌های پی‌درپی وی در سال‌های بعد برای مردم ساکن شهر دشوار و طاقت‌فرسا بود.

مشهد شناسی – پس از نادر

پس از نادر و جانشینانش، آخرین پادشاه افشاری، شاهرخ، به مدت ۵۰ سال به‌طور ضعیف و تحت نفوذ امرا و فرماندهان ایلات خراسانی و حمایت‌های احمدشاه درانی در بخش کوچکی از خراسان غربی به مرکزیت مشهد فرمان راند.

احمد شاه و جانشین وی تیمور شاه، شاهرخ را به‌عنوان خراج‌گزار در متصرفات خراسان گماردند و بدین‌ترتیب خراسان به‌نوعی دولت حائل بین آنان و ایران تبدیل شد.

سلطنت شاهرخ نابینا با وقفه‌های کوتاه‌مدت و مکرر، بدون هیچ‌گونه واقعهٔ به‌ثبت‌رسیدهٔ خاصی سپری شد.

پس از مرگ تیمور شاه (۱۲۰۷) آقا محمد خان پایه‌گذار سلسلهٔ قاجار موفق شد در سال ۱۲۱۰ قلمرو حکومتی شاهرخ را تصاحب کرده و وی را به مرگ محکوم کند و این پایان جدایی خراسان از دیگر بخش‌های ایران بود.

در سدهٔ نوزدهم مشهد شهری دارای یک حصار و قلعهٔ نظامی جهت حفاظت از حملات بود.

این شهر شش محلهٔ بزرگ و ده محلهٔ کوچک‌تر داشت. در میانهٔ شهر خیابان اصلی قرار داشت که شهر را به دو نیمه تقسیم می‌کرد و در طول آن نهر آبی جاری بود که منبع اصلی آب شهر بود.

مشهد شناسی – پیشینه مذهبی

به‌گفتهٔ تاریخ‌نویسان، هنگامی که یزدگرد سوم از برابر سپاهیان مسلمان عرب گریخت، راهی توس شد تا از کُنارَنگِ توس، مرزبان خود در آن خطه، پناه بخواهد، اما کنارنگ یزدگرد را از توس راهی مرو کرد.

پس از آن، کنارنگیان به رغم فتح خراسان توسط اعراب، هم‌چنان نفوذ خود را در خطهٔ توس حفظ کردند و تا پایان عصر امویان، در آن‌جا ماندند و تنها پس از یورش سرداران ابومسلم در سال ۱۲۹ ه‍.ق بود که آن‌جا را رها ساختند.

تنها خبر شاهنامه که تاریخ هم آن را تأیید می‌کند پناهنده‌شدن یزدگرد سوم ساسانی به کنارنگ توس، پس از شکست از تازیان در زمان خلافت عثمان است.

مأمون، جانشین هارون، پس از گذشت چند سالی از خلافتش بر اثر طغیانی که علیه وی توسط علویان پدید آمد، به قصد آن‌که تمایل شیعیان را به خود جلب کند، علی بن موسی الرضا، امام هشتم شیعه، را به جانشینی نامزد کرد و به دارالخلافه‌اش در مرو فراخواند.

مأمون به همراه علی بن موسی الرضا، پس از یک سال ماندن در مرو، رهسپار بغداد شد.

در طی راه در روستای نوغان، علی بن موسی الرضا، به خانهٔ امیر سناباد وارد و در آن‌جا به‌روایت شیعیان مسموم شد و در سال ۲۰۲ یا ۲۰۳ ه‍.ق پس از سه روز درگذشت و پیکرش در باغ حمید بن قحطبه در کنار مقبرهٔ هارون، در ۱٫۵ کیلومتری روستای سناباد مدفون شد.

از همان زمان، این نقطه، مشهد الرضا و بعد به‌اختصار مشهد نام گرفت.

مشهد شناسی – تاریخ معاصر

مهم‌ترین واقعهٔ تاریخ سیاسی معاصر مشهد، واقعه مسجد گوهرشاد در زمان رضاشاه است. در ۲۱ تیر ۱۳۱۴ جمعیت زیادی در مسجد گوهرشاد تجمع کردند و علیه اقدامات دولت در رابطه با قوانین برای مدرن‌سازی ایران — مانند اجباری‌شدن برسرنهادن کلاه شاپو — اعتراض نمودند.

مأمورین نظامی و انتظامی با مردم درگیر شدند و تعدادی از مردم درون مسجد کشته شدند.

در این واقعه تعداد بسیاری مجروح و بازداشت شدند. کشتار مردم در این مسجد به‌اندازه‌ای بود که به‌نقل از شاهدان عینی چند کامیون جنازه از صحنهٔ کشتار خارج کردند.

توسعهٔ شهر در دهه ۱۳۲۵ تا ۱۳۳۵ در جنوب‌غربی و غرب صورت گرفت.

راه‌آهن و فرودگاه تأثیر زیادی بر چگونگی هدایت توسعه داشته‌اند. در دهه ۱۳۳۵ تا ۱۳۴۵، جادهٔ جدید تهران باعث توسعهٔ شهر به سمت جنوب گردید.

از سال ۱۳۴۵ به‌بعد توسعهٔ شهر منطبق با طرح جامع هدایت شده‌است.

در سال ۱۳۵۵ محور اصلی جادهٔ سنتو، دانشگاه فردوسی و پارک ملت توسعهٔ شهر را به‌سمت غرب تشدید نمودند. این شهر قرار بود به دو قسمت مذهبی–سنتی و توریستی–مدرن  تقسیم شود، که با انقلاب اسلامی ناکام ماند.

در دورهٔ شهرداری شهردار پژمان، توسعه طبق طرح جامع پیشین با پاره‌ای تغییرات انجام گردید و شهرستان بینالود به‌عنوان بخش گردشگری مشهد معرفی گردید.

اکنون، ساختار کالبدی شهر به صورت قطاعی است. مراکز تجاری و خدماتی در اطراف حرم و قطاع غربی تمرکز یافته‌اند و واحدهای مسکونی در دو محور غرب و شرق قرار دارند.

 

مشهد شناسی – مشاهیر مشهد

 

جواد آتش‌افروز

مهدی آذر

جواد آرین‌منش

حمیدرضا آصفی

حامد آفاق

سعید آهنی

تقی ابتکار

سید حسن ابطحی

محمدعلی ابطحی

ابوالقاسم جنتی عطایی

پرویز اتابکی

احمد شاملو مشهدی

احمد غزالی

احمد کریمی حکاک

احمد مروی

روح‌الله احمدزاده کرمانی

حسن احمدی مقدس

احمد احمدی (پزشک)

رضا اخلاقی راد

مهدی اخوان ثالث

کاظم اخوان

عباس اخوین

برزو ارجمند

داریوش ارجمند

جواد اردکانی

مشهد شناسی – بخش دوم مشاهیر مشهد

حسن ارژنگ‌نژاد

روزبه ارغوان

اس. ال. حکیمی

فرزانه اسعدی

محسن اسلام‌زاده

وحید افراخته

بهروز افشار

علیرضا افشار

اصغر الهی

محمد الهی

مهدی امین‌رضوی

امین امینی

انوشه انصاری

غلامرضا انصاری

اوانس اوهانیانس

ابراهیم ایرج‌زاد

اصغر ایمانیان

حسین بادامکی

باذل مشهدی

مازیار بازیاران

علی باقرزاده

محسن باقرزاده

مهدی بامداد

مرتضی بختیاری

حسین برازنده

صدرالملوک بزرگ‌نیا

محمد بزرگ‌نیا

مشهد شناسی – بخش سوم مشاهیر مشهد

اشرف بهادرزاده

قدرت بهادری

محمدتقی بهار

حامد بهداد

عبدی بهروانفر

محبوبه بیات

محمدحسین پاپلی یزدی

حمید پارسانیا

علیرضا پاکدل

محمدتقی پاک‌سیما

پرویز شهدی

پرویز خرسند

شهین پزشکی

محمد پژمان

علی پژوهشگر

مهدخت پورخالقی چترودی

محسن پورسیدآقایی

نفیسه پورگنجی

امیرپرویز پویان

رفیع پیتز

پیمان (بازیگر)

سامی تحصنی

ابوالقاسم تفضلی

محمود تفضلی

تقی بینش

جواد تقی‌پور

قاسم تقی‌زاده خامسی

مشهد شناسی – بخش چهارم مشاهیر مشهد

امیر توکلیان

مجید تهرانیان

بدری تیمورتاش

تیمورشاه درانی

حسین ثابت

مهدی ثابتی

ثنایی مشهدی

احسان جامی

مهدی جامی

رضا جاودانی

مهدی جاوید

محمدحسین جعفریان

جلال‌الدین اعتضادی

جواد جلالی

سعید جلالی‌راد

سعید جلیلی

ایرج جنتی عطایی

فلامک جنیدی

جواد بطحایی

جواد سلطانی

جواد کریمی قدوسی

جواد نوروزی

جواد هروی

علیرضا جواهری

زهره جویا

محمدحسین جهانبخش

مشهد شناسی – بخش پنجم مشاهیر مشهد

نادر جهانگیری

پوران جین چی

سعید چاه‌جویی

عباس چمنیان

ابوالحسن حائری‌زاده (نماینده مجلس شورای ملی)

عبدالهادی حائری

مسعود حاجی آخوندزاده

محسن حاجی‌حسنی کارگر

سید ابوالحسن حافظیان

حبیبه جعفریان

میترا حجار

ولی حجازی

میترا حجازی‌پور

جواد حدیدی

حسن خجسته باقرزاده

حسن نوروزی

مرتضی حسن‌پور فرد خراشاد

حسین احمدی روحانی

حسین امینی (سیاستمدار)

حسین خراسانی

حسین طیبی

حسین نوری

حسین واله

امیر حسینی

سید مجتبی حسینی

مریم حسینیان

مجید حسینی‌پور

حصین (رپر)

رضا حقیقی

محمد حکیمی

محمدرضا حکیمی

محمود حلبی

حمید لکزایی

مشهد شناسی – بخش ششم مشاهیر مشهد

حمیدرضا مبرز

امیررضا خادم

رسول خادم

محمد خادم

سید جواد خامنه‌ای

سید علی خامنه‌ای

سید مجتبی خامنه‌ای

سید محمد خامنه‌ای

سید هادی خامنه‌ای

مجید خدایی

حسین خدیو جم

اکبر خراسانی

آخوند خراسانی

محمدرضا خرسندنیا

خواجه نصیرالدین طوسی

هاشم خواستار

اسماعیل خویی

محمود خیامی

داب‌فایر

دریا دادور

پرویز داریوش

رضی دانش مشهدی

رضا دانشور

محمد دانشور (دوچرخه‌سوار)

ایران درودی

مجید درودی

شراره دولت‌آبادی

غلامرضا دهشت

قاسم دهنوی

ابراهیم ذهبی

مشهد شناسی – بخش هفتم مشاهیر مشهد

ایمان راد

محمدحسن راستگو

مصطفی‌قلی رام

سید ابراهیم رئیسی

عاطفه رجبی سهاله

حسن رحیم‌پور ازغدی

رضا شیران خراسانی

رضا معطریان

رجبعلی رضازاده

ابوالقاسم رضایی

سید محمود رضوی

حسن رضیانی

محمدمهدی رکنی یزدی

علی رواقی

غلامعلی روانبخش

غلامرضا روحانی

روزبه آذر

روشنک صابران

علی زحمتکش

نورالدین زرین‌کلک

رضا زمردیان

حسین زمرشیدی

محمد زهرایی

سید مرتضی سادات فاطمی

ساعد سهیلی

کیوان ساکت

کاظم سامی

مشهد شناسی – بخش هشتم مشاهیر مشهد

رضا سجادی

سید ضیاءالدین سجادی

رضا سخندان

ریحانه سریری

عباس سعیدی رضوانی

رضا سعیدی

سید محمدرضا سعیدی

سلطان‌علی سبز مشهدی

سلطان‌علی قاینی

سلطان‌علی مشهدی

باقر سلیمان‌نژاد

محمد سلیمی

حسین سودمند

سهراب سرابی

غلامعلی سیار

سید احمد مشهدی

سید رضا کامیاب

سید عباس صالحی

سید محمدمهدی خراسانی

سیروس سنگچولی

سید علی سیستانی

حامد شاکرنژاد

مشهد شناسی – بخش نهم مشاهیر مشهد

حمید شاندیزی‌مقدم

شاهرخ‌میرزا

مازیار شاهی

محمدرضا شجریان

رضا شربتی

پوران شریعت‌رضوی

احسان شریعتی

بهروز شعیبی

جواد شمقدری

جواد شهرستانی (مهندس)

هنگامه شهیدی

مهدی شیرزاد

فیروز شیروانلو

محمد شیری

رضا صابری

رضا صاحبی

صادق واعظ‌زاده

حسن علی صارمی کلالی

حسین صافی

مشهد شناسی – بخش دهم مشاهیر مشهد

مهدی صباغ‌زاده

مهدی صباغی

ملک‌الشعرای صبوری

اقدس صحت‌بخش

مریم صدارتی

حمیدرضا صدر

امیرحسین صدقی

مهین‌دخت صدیقیان

رضا صفایی

عیسی صفایی

میلاد صفایی

فریدون صلاحی

قاسم صنعوی

صولت‌السلطنه هزاره

فریبرز صهبا

طاهر احمدزاده

سید تقی طباطبایی قمی

سید حسن طباطبایی قمی

سعید طوسی

مشهد شناسی – بخش یازدهم مشاهیر مشهد

فرهاد ظریف

علی‌اکبر عالم‌زاده

هادی عامل

دانیال عبادی

عباس حری

معین عباسیان

محمد عبایی خراسانی

محمدمهدی عبدخدایی

خداداد عزیزی

وحید عسگری

ابوالفضل عطار

رضا عطار

هاشم عطار

رضا عطاران

علیرضا عطاران

سید احمد علم‌الهدی

علی اسپهبدی

علی بزرگ‌نیا

علی حنطه

علی سرافراز یزدی

علی صداقتی خیاط

علی عجم

علی غیور اصلی

علی معلومات

مشهد شناسی – بخش دوازدهم مشاهیر مشهد

غزاله علیزاده

حسن عمید

مهدی عمیدی

غلام‌رضا عنایتی

عیشی

محمدحسین عین‌افشار

غزالی

غزالی مشهدی

افشین غفاریان

غلام عباس جعفری

مرتضی غلام‌پور

غلامحسن آقایی

مصطفی غنیان

سید کاظم غیاثیان

جلال‌الدین فارسی

محمدرضا فاکر

محمود فرجامی

فرخ حجت کاشانی

صالح فروتن‌نیک

فروغ آذرخشی

محمدجواد فریدزاده

محمدمهدی فقیهی

کریم فکور

محمدمنصور فلامکی

علی‌اکبر فیاض

حسن فیروزآبادی

محمدحسین فیض

اسکندر فیلابی

قاسم رسا

هنگامه قاضیانی

محمدباقر قالیباف

قدسی مشهدی

غلامرضا قدسی

قربان بهزادیان‌نژاد

رضا قوچان‌نژاد

امیر قویدل

آزیتا قهرمان

مشهد شناسی – بخش سیزدهم مشاهیر مشهد

ساسان قهرمان

گلریز قهرمان

محسن قهرمانی

سید مهدی قیاسی

مجتبی کاشانی

احمد کافی

کامران افشار نادری

حسن کامرانی‌فر

محمود کاوه

عزیزالله کردوانی

کریم ساعی

محمدرضا کلایی

عبدالله کوثری

مسعود کوثری

محمود کیانوش

رضا کیانیان

آیدا کیخایی

محمود گلابچی

ایرج گلدوزیان

علی‌اکبر گلشن

ناصر لقایی

مشهد شناسی – بخش چهاردهم مشاهیر مشهد

علی لقمانی

رضا مافی

حمید متبسم

محبوبه متحدین

جلال متینی

مجنون رفیقی هروی

فرهاد محبت

بیژن محتشم

مهدی محقق

محمد آقامدیرشانه‌چی

محمد عاقبتی

محمد مهراف

محمدباقر بهبودی

کوروش محمدخانی

محمدرضا بهزادیان

محمدرضا طبسی

محمدرضا مهاجری

رجب محمدزاده

محمدصادق نیرومند

محمدعلی مهدوی

محمدمهدی بهکیش

محمدمیرک صالحی

محمود احمدزاده

محمد مختاری

محمدتقی مدرس رضوی

کاظم مدیر شانه‌چی

مردخای زر

رضا مرزبان

احمد مرشدلو

حسنعلی مروارید

مریم منصف

جواد مزدآبادی

کریم مسرور

مسعود احمدزاده

مشهد شناسی – بخش پانزدهم مشاهیر مشهد

مسعود نیکدل

علیرضا مسعودی

محمدتقی مسعودیه

مهدی مشکوةالدینی

غلامرضا مصباحی‌مقدم

مصطفی محامی

حسن مصیبی

مهدی مصیبی

معین‌رضا مطلبی

مرتضی مطهری

محمد مطیع

رضا مظلومان

محمد مل عاملی

حسین آقا ملک

احمدرضا ممدوحی

مارشال منش

منصوره خجسته باقرزاده

مهرانگیز منوچهریان

حسین موسوی جهان‌آبادی

حشمت مهاجرانی

احمد مهدوی دامغانی

محمود مهدوی دامغانی

محمدحسین مهدوی عادلی

مهدی شریعت‌رضوی

مهدی عزیزیان

مهدی واعظ خراسانی

مصطفی مهدی‌زاده

حسین مهربان

مهشید اشتری

محمدرضا مهماندار

بهتاش میثاقیان

سراج‌الدین میردامادی

میرزا حسن خان مسعودی خراسانی

مشهد شناسی – بخش شانزدهم مشاهیر مشهد

رضاقلی میرزا

نعمت میرزازاده

میلاد خالقی منش

مسلم نادری خادم

رضا ناصحی

ناصر واعظ طبسی

محمد ناصری (بازیکن فوتبال، زاده ۱۳۷۲)

منصور نریمان

آریا نسیمی‌شاد

نازنین نظام شهیدی

حسین نعمت‌اللهی

نوید نگهبان

پروین نمازی

عبدالحسین نوشین

امید نیک‌فرجام

علیرضا واحدی نیکبخت

سعید واسعی

عباس واعظ طبسی

محمد واعظ‌زاده خراسانی

منصوره وحدتی احمدزاده

حسین وحید خراسانی

ابراهیم وحیدزاده

تقی وحیدیان کامیار

ویدا حلیمیان

زهره سادات هاشمی

محمدکاظم هروی خراسانی

میر علی هروی

همایون (بازیگر)

حسین هوشیار

سیاوش یزدانی

یعقوب صحاف

مهدی یغمایی

یوسف مشهدی

ارشاد یوسفی

غلامحسین یوسفی

 

مقالات مرتبط:

به اشتراک گذاری پست

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *