قم شناسی – همه چیز درباره قم

اطلاعات جامع در مورد شهر قم

قم شناسی – قم از کلان‌شهرهای ایران است که در ۱۲۵ کیلومتری جنوب تهران پایتخت ایران واقع شده‌است. این شهر در کنار رودخانهٔ قمرود و در دشت قم قرار دارد. شهر قم مرکز استان قم و نیز مرکز شهرستان قم می‌باشد.

 قم شناسی – جمعیت

طبق سرشماری سال ۱۳۹۵ مرکز آمار ایران شهر قم تعداد ۱٬۲۹۲٬۲۸۳ نفر جمعیت دارد که بیشتر این جمعیت مهاجرانی از شهری‌های دیگر ایران مثل زنجان، اراک و تبریز است. با این جمعیت قم در رتبهٔ ششمین شهر پرجمعیت ایران قرار می‌گیرد.

 قم شناسی – تاریخ باستان

طبق عقیده باستان‌شناسانی مانند رومن گیرشمن قم، از نخستین مکان‌های روی زمین است که برای نخستین بار میزبان تجمعاتی از انسان‌های نخستین بوده‌است. در این صورت قدمت شهر قم و حومهٔ آن به زمان پیدایش تمدن در حدود ۱۰هزار سال قبل می‌رسد. در سال‌های بعد از انقلاب ۱۹۷۹ ایران انجام کاوش‌های باستان‌شناسی در منطقه قمرود قم نیز درستی این گفته را تأیید می‌کند. آثار این کاوش‌ها هم‌اکنون در موزه ملی ایران قابل رویت است.

در حفاری‌های جدید در تپه قلی درویش در نزدیکی مسجد جمکران آثاری از کوره‌های عصر آهن با قدمت حدود سه هزار سال بدست آمده‌است که مشخص می‌کند این شهر در گذشته درشرق محل فعلی بوده و در اثر تغییر مسیر قمرود به سمت غرب کشیده شده‌است.

بسیاری از مورخان قم را شهری می‌دانند ساخته خمانی دختر بهمن، و شاید نام کنونی قم و پیشینش کمیدان و کم که به این شهر اطلاق می‌شده و می‌شود نیز از همین ریشه بوده‌باشد.

 قم شناسی – پیشینه مذهبی

پس از حمله اعراب، در زمان خلیفه عمر بن خطاب، ابوموسی اشعری در سال ۶۲۴ سپاهی را راهی فتح قم کرد و پس از آن قم مقصد مهاجران عرب از عراق و سپس علویان و شیعیان شد. این شهر از دورهٔ اموی و عباسی به تدریج به پایتخت مذهبی شیعیان تبدیل شد. پس از وفات فاطمه معصومه خواهر علی بن موسی و دفن او در قم، این نقش شهر به تدریج گسترش یافت.

مردم قم در دوران امویان و عباسیان و در زمان‌های حکومت هارون الرشید، مأمون، معتصم، معتمد عباسی و حاکمان دیگر چندین بار برضد حکومت‌های وقت شورش کرده و از پرداخت مالیات سرباززدند که در بیش‌تر موارد سرکوب شده و قم متحمل خسارات زیادی شده‌است. در زمان حکومت‌های آل بویه و سلجوقیان قم روبه توسعه و پیشرفت نهاد و دوباره با حملهٔ مغولان متحمل خسارت شد که در نهایت با قدرت یافتن صفویان در ایران و رسمی شدن مذهب شیعه شهر به تدریج توسعه یافت. حملهٔ افغان‌ها به ایران در پایان دورهٔ صفویه باعث شد که این شهر صحنهٔ نبرد میان مردم و مهاجمان شده و مورد تاخت و تاز قرار گیرد. در دوران‌های افشاریه و زندیه نیز به دلیل بی‌توجهی حکومت‌ها از توسعه بازماند.

پادشاهان قاجاریه توجه بیش‌تری به قم نشان دادند. در زمان فتحعلی‌شاه قاجار شهر قم و مرقد فاطمه معصومه بازسازی شدند.

قم شناسی – آداب و رسوم

در قم آیین‌های متعددی در طول سال برگزار می‌شود. مردم قم در نیمه شعبان و تاسوعا و عاشورا مراسم‌های شادی و عزاداری برگزار می‌کنند.

مردم شهر هر سال با تجمع در خیابان امامزاده ابراهیم و حرکت به سمت مرقد فاطمه معصومه سال‌روز ورود فاطمه معصومه به قم را گرامی می‌دارند. آن‌ها شخصی را به عنوان موسی ابن خزرج شبیه‌سازی می‌کنند و شتر به دست او می‌دهند. آن شخص فاطمه معصومه را به منزل شخصی خود هدایت کرده و در پایان مراسم ضریح فاطمه معصومه توسط مردم گلباران می‌شود.

در مراسم روز عید قربان مردم پشت گوسفندان قربانی را با حنا رنگ می‌کنند، دستمال سرخ گرد گردن حیوان می‌بندند، به چشمان او سرمه می‌کشند و قند و نبات در دهان او می‌گذارند و سپس او را ذبح می‌کنند.

از دیگر مراسم‌های مذهبی جشن روز نیمهٔ شعبان در خیابان چهارمردان شهر قم است. عدهٔ زیادی نیز در این روز برای شرکت در مجلس جشن و شادی به مسجد جمکران یا مرقد فاطمه معصومه می‌روند. جوانان و کودکان قمی کوچه‌ها و معابر فرعی شهر را آذین‌بندی می‌کنند.

 قم شناسی – تاریخ معاصر

در جنگ جهانی اول، دامنهٔ جنگ به حدی گسترش یافت که حتی قم را هم دربرگرفت و نیروهای روسیه و انگلیس به بهانه‌های مختلف آن را اشغال کردند. در پاییز سال ۱۲۹۴ خورشیدی، نیروهای روسیه با هدف تصرف تهران وارد کرج شدند. به این ترتیب پایتخت مورد تهدید جدی واقع شد. نزدیک شدن نیروهای روسیه به تهران سبب مهاجرت بسیاری از طبقات مختلف مردم به قم گردید. در دوران پهلوی، قم مرکز مبارزه علیه سیاست‌های حکومت پهلوی بود. اولین جرقه انقلاب ۱۹۷۹ ایران در بهمن سال ۱۳۴۱ خورشیدی در قم زده شد. روح‌الله خمینی که در نقش رهبر این انقلاب بود در قم به مخالفت با تصویب‌نامه انجمن‌های ایالتی ولایتی و همین‌طور اصول شش‌گانه انقلاب شاه و ملت و لایحه کاپیتولاسیون پرداخت.

 

 قم شناسی – مشاهیر

 

آذرتاش آذرنوش
احمد آذری قمی
سعید آشتیان
یحیی آل‌اسحاق
علی آهنی

بهرام ابراهیمی
ابن قبه رازی
ابن قولویه
ابن ولید
ابوالفضل بن عمید
ابوالفضل مهدیار
حسن ابوالقاسمی
سید محمدحسن ابوترابی‌فرد
سید علی‌اکبر ابوترابی‌فرد
ابونصر قمی
احمد بن محمد برقی
شهاب‌الدین اشراقی
زکریا بن ادریس اشعری قمی
جواد افشار
بهرام افضلی
احمد امیرآبادی فراهانی
محمود انصاری قمی
غلامعلی اویسی
فتحعلی اویسی

سید حسین بدلا
ناصر آقایی
محمدتقی بطحایی
علی بنایی
داوود بهادری
محمدرضا بهشتی
مجتبی بیطرفان
علی بیگدلی

فرخ‌رو پارسا
محسن پودنکی
مصطفی پورمحمدی
احمد پورنجاتی
محمد پیریایی

رجبعلی تبریزی
منصور تنهایی

مجید جعفری‌تبار
محمدحسین جمال
حسین جنتی
علی جنتی
فاطمه جوادی

قم شناسی – مشاهیر قسمت دوم

مرتضی حائری یزدی
مهدی حائری یزدی
عبدالحسین حائری
عبدالهادی حائری
حبیب‌الله بی‌آزار
جواد حدیدی
محسن حرم‌پناهی
حسن بن محمد قمی
حسن نمازی (روحانی)
حسن‌بیگ روملو
علی‌اصغر حسن‌زاده
حسین ایرانی
حسین باهر
مهدی حسینی (بازیکن فوتبال)
حمید نادری یگانه

خانواده لاریجانی
سید محمدباقر خرازی
انسیه خزعلی
مهدی خزعلی
مهدی خلجی
سید احمد خمینی
سید حسن خمینی
سید مصطفی خمینی

محمدمهدی ربانی املشی
محمدمحسن ربانی
محمدهادی ربانی
محمد رجبی
محمدحسن رجبی
حمید رسایی
تقی رستگار مقدم
سید جواد رضویان
روح‌الله مولوی
سید محمدصادق روحانی

عمادالدین سزاوار
سعید کریمی
سید محسن سعیدی گلپایگانی
سید حسین ذوالانوار
سید علی‌محمد یثربی
سید محمد روحانی
سید محمد فاطمی قمی
سید محمد میرمحمدی (زاده قم)
سید محمدجواد طباطبایی بروجردی
سید محمدعلی موسوی
سید محمدمهدی میرباقری
سید منصور حسینی
سیده زینب موسوی
حسین سیف‌زاده
محمد سیف‌زاده

قم شناسی – مشاهیر قسمت سوم

پرویز شاپور
شاطر عباس صبوحی قمی
سید موسی شبیری زنجانی
شجاع‌الدین شفا
محمدجواد شمس
علی شهبازی
شیخ صدوق
شیخ کلینی
سید حسین حسینی شیرازی
سید محمدرضا حسینی شیرازی
مجتبی شیری (زاده ۱۳۶۸)

علی‌اشرف صادقی
محمود صادقی
محمد صالحی
حسن صباح
رباب صدر
سید موسی صدر
محمدعلی صدوقی
علی صفائی حائری

سید عبدالله ضیایی‌نیا

سید حسین طباطبایی قمی
صادق طباطبایی
فاطمه طباطبایی
سید محمدحسین طباطبایی (علم‌الهدی)

مجید عبدالحسینی
ابوالقاسم عروجی
عذرا عقیقی بخشایشی
حسین علایی
علی بن بابویه
علی مرادخانی
علی‌اکبر حکمی‌زاده
علیرضا صباحی‌فرد
علیرضا نعمت‌اللهی
علی‌محمد حکیم
مهدی عموزاده

غضنفر رکن‌آبادی
غلامحسین نامی

محمد فاضل لنکرانی
محمدجواد فاضل لنکرانی
فتح‌الله فلاحیان
رضا فرجی‌دانا
فروزنده اربابی
فریده مصطفوی
علی‌اصغر فقیهی
علیرضا فولادی
حسین فهمیده
غلامرضا فیاضی
علیرضا فیض
ناصر فیض

قاضی سعید قمی
سید محمد قاضی
احمد منشی قمی
شیخ عباس قمی
صفار قمی

حسین کاشی‌پز
حسن کاظمی قمی
سید محمدحسین کاظمینی بروجردی
علیرضا کتیرایی
محمد کچوئی
غلامحسین کرباسچی
اکبر کرمی
محسن کرمی

محمد گلیار

قم شناسی – مشاهیر قسمت چهارم

محمدباقر لاریجانی
فاضل لاریجانی

محمد مؤمن
مجتبی مبینی‌پور
سید مصطفی محقق داماد
محمد ارباب قمی
محمد رضوی
محمد زمان
محمد فنایی اشکوری
محمد کوثری (مداح)
محمد محمدرضایی (پژوهشگر)
محمد نیازی
محمد هادی مفتح
محمدامین اسدی
محمدحسین رجبی
محمدرضا اسماعیلی مقدم
محمدصادق اخوان
محمدمهدی شاهرخی
محمدمهدی مفتح
داوود محمدی (نماینده تهران)
فرید محمدی‌زاده
سید حسین مدرسی طباطبایی
فرید مدرسی
سید محمود مرعشی نجفی
مسعود قمی
محمد مسعود
عبدالمجید معادیخواه
معین‌الدین محرابی
ملک قمی
احمد منتظری
محمدجعفر منتظری
علی موسوی گرمارودی
سید عبدالرحیم موسوی
احمد مهدوی ابهری
مهدی شاه‌آبادی
امیر مهدی‌زاده
محمد مهیار
میر والهی قمی
میرزا حسن لاهیجی

ناصر کمالیان
حسین ناظریان
مسعود نجابتی
نظام الدین حسن نیشاپوری
حمیدرضا نوربخش

مجتبی واحدی

سید محسن وزیری
علیرضا وفایی

هادی علیزاده
فائزه هاشمی رفسنجانی
سید سعید هاشمی

یحیی بن هرثمه

 

 

 

منبع: ویکی پدیا

به اشتراک گذاری پست

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *