اطلاعات جامع در مورد شهر زنجان

زنجان شناسی – نام زنجان عربی‌شده واژه زنگان است. مردم منطقه هنوز هم تلفظ زنگان را به کار می‌برند. شهر زنجان در دره زنجان‌چای (از شاخه‌های قزل‌اوزن قرار گرفته و سر راه شوسه و راه‌آهن تهران به تبریز می‌باشد. صنایع دستی از قبیل ورشوسازی و نقره‌سازی و ملیله کاری و چاروق‌دوزی و چاقوسازی و فرش‌بافی (فرش زنجان) آن مشهور است.

 زنجان شناسی – جمعیت

زنجان یا زنگان مرکز استان زنجان و شهرستان زنجان در شمال غربی ایران که در منطقه آذربایجان واقع شده‌است؛ و براساس آمار منتشر شده دارای ۴۳۰٬۸۷۱ نفرجمعیت در سال ۱۳۹۵ خورشیدی، بیستمین شهر کشور از لحاظ جمعیت محسوب می‌شود.

 زنجان شناسی – تاریخ باستان

حمدالله مستوفی، تاریخ‌نگار نامدار، بنیاد شهر زنجان را از اردشیر بابکان، سردودمان ساسانیان دانسته و نام نخستین این شهر را شهین ذکر کرده‌است. ما’خذ و منبع مستوفی در مورد کلمه شهین که به زنگان اطلاق می‌گردیده مبهم است و تاکنون هیچ منبع موثق دیگری در این ارتباط اظهار نظر ننموده‌است. در لغتنامهٔ دهخدا هم در سرواژهٔ شهین چنین نوشته: «شهین نام شهر زنگان است و معرب آن زنجان باشد و گویند این شهر را اردشیر بابکان بنا کرده‌است.» شهری بود بزرگ در میان ری و آذربایگان، و وجه تسمیه آن، مخفف زندگان یعنی اهل کتاب زند است، و زندیگان زنگان شده و دال او محذوف گردیده.

 زنجان شناسی – پیشینه مذهبی

شهر تاریخی زنجان به لحاظ وجود مقاومتهای مردمی و منطقه‌ای در مقابل سپاهیان اسلام از شهرهای دشوارگشا بوده‌است، در سال ۲۴ هجری قمری به دست براء بن عازب سردار تخریب شده، که این محل خاستگاه اولیه بوده و در شمال شرقی شهر فعلی قرار داشته‌است. آثار و بقایای نخستین استقرار شهر که دراصطلاح کهن‌دژ نامیده می‌شود تا سال ۱۳۰۰ خورشیدی پابرجا بوده و در جریان ساختمان (خیابان فرهنگ) تسطیح شده‌است. قبرستان شهر در حد جنوب شرقی محل استقرار و در داخل حد طبیعی سیلاب شرق شهر منطبق بر (خیابان امام) فعلی تا (فدائیان اسلام) بوده‌است.

 زنجان شناسی – تاریخ معاصر

در دوران آقا محمد خان قاجار با توسعهٔ نسبی شهر در حد قلعهٔ فعلی که خود از مسیل‌های طبیعی الهام گرفته، مجموعه بازار به مثابهٔ قطب واحد اقتصادی، خدماتی و فرهنگی منسجم‌ترین عنصر شهری را به وجود آورده‌است و با عنایت به پدیده‌های مختلف اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و عملکردی، و… به‌طوری‌که در زندگی روزمره شهری نقش اساسی داشته باشد، محله‌بندی شهر صورت گرفته‌است. در این دوره به‌طور کلی شهر به سه منطقه تقسیم شده، نخست منطقه مرکزی شهر با جای گرفتن مراکز حکومتی، اداری و مذهبی در آن موجودیت یافته و فاقد اسم خاصی بوده‌است. اراضی و محدثات واقع در شرق محدوده مرکزی در مجموعه بازار تحت عنوان یوخاری‌باش و افراد ساکن در این منطقه در کلیات با همین عنوان مشخص شده و از نظر اقتصادی (در اوایل دوران قاجار) از ظرفیت بالایی برخوردار بوده‌اند. اراضی و محدثات واقع در غرب محدوده مرکزی به نام اشاقه‌باش موسوم شده‌است.

در این تقسیم‌بندی هر یک از مناطق دوگانه (اشاقه‌باش و یوخاری‌باش) از نظر زندگی روزمره و مقررات اجتماعی، دارای امکانات فیزیکی و کالبدی دارای وحدت و هم آهنگی کامل است.

 زنجان شناسی – مشاهیر

مهدی آریان‌نژاد
تاج‌ماه آفاق‌الدوله

پریسا احمدی
ذوالفقارخان اسعدالدوله
حسن اسماعیل‌زاده
محمد اسماعیلی (سیاستمدار)
فریدون اصفهانیان
فرح اصولی
حسین‌قلی‌خان افشار
جمشید انصاری

اسدالله بیات زنجانی
رفعت بیات
سعید بیات
زینل‌بیگ بیگدلی شاملو

علی‌اکبر توفیقی

یوسف ثبوتی

مهسا جاور
اکبر جباری
خلیل جوادی

کاظم چلیپا

امیر حاتمی
حاج ملا آقاجان
حاج میر بهاءالدین زنجانی
ملا محمدعلی زنجانی
یحیی حساس یگانه
حسن روحانی (کاراته‌کا)
حسین روحانی
سید عزالدین حسینی زنجانی
سید محمد حسینی زنجانی
میرزا محمود حسینی زنجانی
محمود ذوالفقاری
میرزا ابراهیم حکمی زنجانی
حکیم هیدجی
احمد حکیمی‌پور

صدرالدین احمد خالد زنجانی
عبدالکریم خوئینی زنجانی

امیرخسرو دارایی
محمود درگاهی
حسین دین‌محمدی زنجانی

اسعدالدوله ذوالفقاری

فاطمه راکعی
جمال رحمتی
الناز رکابی
رضا روزبه
مسعود روغنی زنجانی

ابراهیم زرین‌قلم
شیخ ابراهیم زنجانی
احمد زنجانی معصومی
اخی فرج زنجانی
سید ابوالفضل زنجانی
سید احمد زنجانی
سید رضا زنجانی
ابوعبدالله زنجانی
عبدالکریم زنجانی
قربان‌علی زنجانی
میرزا ابوالقاسم زنجانی (۱۲۲۴–۱۲۹۲)
میرزا ابوطالب زنجانی
میرزا باقر زنجانی

رضا ژیان

منوچهر سعیدوزیری
مهدی سهرابی
شهاب‌الدین یحیی سهروردی
سید ابوالفضائل حسینی زنجانی

سید موسی شبیری زنجانی
مجتبی شجاعی
محمد شجاعی
ابوالفضل شکوری
علی شکوری‌راد
جمال شورجه
شهاب‌الدین عمر سهروردی
شهاب‌الدین محمود زنجانی
مجید شهریاری
جواد شیخ‌الاسلامی

محمداسماعیل صائنی زنجانی
علی‌اکبر صارمی

منصور ضابطیان

حسین عابدینی
رضا عبداللهی
عزالدین عبدالوهاب زنجانی
علی بیات موحد
عباسعلی عمید زنجانی
مریم عیوضی

امیراعلم غضنفریان

صمد فرخی
رحمان فروزنده
فریدون فرهودی
فیاض موسوی
داود فیرحی

توران قادری

مصطفی کریمی
پرویز کلانتری

حسین گل میرزایی

سعید متین‌پور
مجتبی ناصری
سید محمد مجتهد سردانی
شمس الدین محمد مجتهدی نجفی
سید نورالدین مجتهدی
محسن علیمردانی
سعید محسن
محسن محمدسیفی
رضا محمدی
شاپور محمدی
نرگس محمدی (روزنامه‌نگار)
عبادالله محمودیان
خاندان مظفری
حسن معجونی
شهریار مغانلو
داوود ملکی
حسین منزوی
سید اسماعیل موسوی زنجانی
سید محمد موسوی زنجانی
سید افضل موسوی
محمود موسوی
سید سعید مهدیون
میثم نصیری
میرزا عبدالواسع مجتهد زنجانی
رضا میرکریمی

مصطفی ناصری
سعدالله نصیری قیداری

محمد یگانه

 

 

منبع: ویکی پدیا